Tussen de stallen staan twee Zeeuwse trekpaarden geparkeerd terwijl Leo de Visser de slee vastmaakt. De enorme beesten verzetten geen stap als Leo bezig is, maar hij hoeft maar een half woord te zeggen of ze zetten zich in beweging, de slee met kisten pastinaak moeiteloos met zich meeslepend. "Je moet wel wat met paarden hebben" klinkt het droog. Alsof je, als je een hekel aan paarden hebt, alles op je boerderij 'te paard' doet.
Het is het verhaal van een hobby die werk werd, maar dan anders. Het zit zo. Leo deed aan ringrijden en zocht – zo'n dertig jaar geleden – een weiland om zijn twee paarden 'bij me eigen in de kost te doen'. Hij vond 2 ha grond waarvan 1 ha weiland en 1 ha boerenland. En omdat het zonde is om niets te doen met dat boerenland, begon hij parttime te boeren. Dat parttime groeide uit tot een volledige taak. Zeker toen de grond uitgroeide tot 10 hectare. Met de uitbreiding van de grond groeide ook het aantal paarden of misschien is het beter om te zeggen dat omdat het aantal paarden van 2 naar 7 groeide, ook de grond uitgebreid moest worden… Toch blijft er nog steeds voldoende tijd over voor de oorspronkelijk hobby, het ringrijden.
Vanaf het eerste begin is het bedrijf van Leo en Mieke biologisch-dynamisch. Leo: "Gangbaar hebben wij overgeslagen. Eco bestond 30 jaar geleden nog niet. Biologisch-dynamisch was toen al het beste georganiseerd. Vanaf het begin werk ik ook met paarden. Een tractor heb ik niet." Mieke: "Leo heeft een echte paardentic. Dat moet je ook wel hebben, want we doen alles op het bedrijf met de paarden. Vervoer, ploegen, eggen, wieden. We rijden de gewassen ermee uit, we oogsten er mee en we gebruiken ze ook om gras te maaien. Alleen als het echt niet anders kan, komt de loonwerker met de trekker, bijvoorbeeld om ruggen te trekken. Maar het liefst komen we alleen met de paarden op de grond. Dat is het allerbeste voor de grond. De samenstelling en de structuur van onze grond is echt heel goed, 'luchtig' zou je bijna kunnen zeggen. De wortels van de gewassen kunnen tot een meter diep de grond in. De grond blijft vitaler en kan veel meer hebben."
Wat is het grote verschil om met paarden te werken?
Leo: "Een trekker zet je na gebruik in de schuur en je hoeft er bij wijze van spreken pas weer naar om te kijken als je 'm weer nodig hebt. Paarden moet je natuurlijk elke dag verzorgen. Je moet ze in de gaten houden. Dat kost tijd, maar het is echt niet zo dat je met een trekker het werk veel sneller doet. Je kunt met een trekker toch ook niet met 40 km/u gaan wieden... En het werken met paarden is beter voor het milieu en dichter bij de natuur. Bovendien heb je minder dure machines nodig. En bij extreem nat weer staan 'trekkerboeren' langs de akker te kijken omdat ze hun land niet op kunnen. Ik heb in al die jaren nog niet meegemaakt dat ik door nattigheid niet kon rooien. En dat is toch ook belangrijk."
Leo doet het meeste werk samen met Mieke. Regelmatig loopt er bij hen op het bedrijf iemand stage van de biologische school in Vlaanderen. Vroeger werkten de kinderen ook mee in het bedrijf, maar zij zijn inmiddels uitgevlogen en hebben geen plannen om het bedrijf over te nemen. Mieke en Leo leveren hun producten aan de groothandel en aan winkels zoals De Grote Verleiding en hun eigen boerderijwinkel. Hun producten worden ook geëxporteerd naar Engeland, Duitsland en Denemarken. De producten hebben voor sommige mensen iets extra's omdat ze niet alleen biologisch-dynamisch zijn, maar bovendien 'met paarden' gekweekt zijn.
Welke producten verbouwen jullie?
Mieke: "We hebben grove groenten zoals pastinaak en pompoenen, knolselderij, groene kool en vroege aardappels. Daarnaast verbouwen we voederbiet. Naast de 7 Zeeuwse trekpaarden hebben we ook nog vier runderen voor de slacht."
Leo sleet inmiddels met de pastinaak over de weg naar de akker. Vroeger was het in Zeeland de normaalste zaak van de wereld. Zag je boeren alleen maar op deze manier werken. Nu is het een bijzonderheid. Leo: "Er zijn niet meer dan 5 bedrijven in Nederland die zo met paarden werken als wij. Maar meestal hebben zij er ook nog een trekker naast. Als bedrijf met pure paardenkracht zijn wij volgens mij uniek in Nederland!"